Anasayfa  |  Künye   |  Haberler  |  İletişim

Hızlı Erişim


Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


TÜRKLERDEKİ HÂCİBLİK KURUMUNUN KARŞILAŞTIRMALI TARİH AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
(EVALUATION OF ATABEYLİK İNSTİTUTİON IN TURKS FROM COMPARATİVE HİSTORICAL PERSPECTİV )

Yazar : Kayhan ATİK    
Türü :
Baskı Yılı : 5
Sayı : 30
Sayfa : 316-324
20    18


Özet
Hâcib kelimesi sözlükte araya girmek mani olmak birinin bir yere girmesini engellemek; örtmek, gizlemek anlamlarına gelen hacb kelimesinden gelmektedir. Bir kişinin bir yere girmesine engel olan kimse, kapıcı demektir. Divan-ı Lügati’t- Türk’te, tayandı kelimesinden gelen tayangu, mabeynci anlamında kullanılan özgün sözcük şeklinde verilmiştir Hâciblik görevinin ilk defa Muaviye 661-680 veya Abdülmelik bin Mervan (685-705) zamanında kurulduğuna dair görüşlerden hangisinin daha doğru olduğu kesin bir tespit edilememiştir. Bazı tarihçilerimiz hâcibliğin Muaviye zamanında ihdas edildiğini belirtirler. Hâcibliğin Abbasi hilafetinde ve Endülüs Emevi Devleti’nde daha ilk zamanlardan başlayarak mevcut olduğu bilinmektedir. Büyük Selçuklu Devleti’nde de sarayda hükümdardan, bütün devlet teşkilatında ise vezirden sonra en yüksek makam sahibi büyük hâcibdi sarayın her türlü işinden sorumlu idi ve mahiyetinde çeşitli rütbelerden hâcibler bulunuyordu. Karahanlılar’da ulu hâcib saray teşkilatında hükümdardan, bütün devlet teşkilatında da hükümdar ve vezirden sonra gelen en büyük makam sahibi idi. Gazneli tarihçisi Beyhaki, agacinin hükümdara en yakın memur olduğunu, savaşta ve barışta daima yanında bulunduğunu belirtmektedir. Osmanlı Devleti'nin son yıllarına kadar devam eden bu tâbir, mabeyinci manasında kullanılmıştır. Osmanlılarda kapıcıbaşı, saray kapıcılarının âmiri ve büyük zâbiti hakkında kullanılan bir tâbirdir. Devlet merkezine herhangi bir devletin elçisi geldiği zaman bunun saraya gelişinde, kapıcıbaşılardan ikisi ona evvelâ divana götürürler ve sonra da kollarına girip kendisini arz odasında padişahın uzuruna çıkarırlardı. Eyalet valisi olan beylerbeyi veya vezirlere mühim ve gizli bir tebliğ yapılacağı zaman bunlardan biri vasıtasiyle yapılırdı. Bu kurum ve unvanın, Emeviler devrinde Bizans Sasani etkisi ile saray hayatının başlamasıyle ortaya çıktığını ileri sürenler vardır. Bazı tarihçiler İslam öncesi Türk devletlerinde de olduğunu belirterek, menşeini Sasaniler zamanına kadar çıkarırlar.

Anahtar Kelimeler
Türkler, Atabeylik, Karşılaştırmalı Tarih

Abstract
The word hâcib is to interfere in the dictionary to prevent someone from entering a place; cover, hide meaning comes from the word hacb. Anyone who prevents a person from entering a place is a janitor. Divan-ı Lügati't- In Turk, the word from tulip is given in the form of the original word which is used in the meaning of mabeynci. could not be detected. Some of our historians state that the pilgrimage was established in Muawiyah time. It is known that the Hawkeye existed in the Abbasid caliphate and in the Umayyad Empire of Andalusia from the early days. In the Great Seljuk State, he was the governor of the palace and the highest authority (hacb-i büzürg) who was the highest authority after the royal vizier. He was the governor of the Karahanlılar, and he was the ruler of the palace. Beyhaki, a historian of Ghaznavia, states that the tree is the closest civil servant to the ruler and is always present in war and in peace. This term, which lasted until the last years of the Ottoman Empire, was used in the sense of its purpose. In the Ottomans, the doorman is a treaty used on the great dervishes and the great dervishes of the courtiers. When the ambassador of any state came to the state center, when this came to the palace, two of the porters headed him to the divan, and then they would enter his arms and take himself to the front of the sultan in the supply room. When a prominent and confidential communication was to be made to the governors of the state or the geniuses, it was made through one of them. There are those who claim that this institution and title emerged in the period of Umayyads through the onset of palace life with the influence of Byzantine Sassanid. Some historians state that they were also in pre-Islamic Turkish states, and brought their origin to the time of the Sassanids.

Keywords
Turks, Atabeylik, Comparative History

Gelişmiş Arama


Duyurular

    MAKALE KABULÜ

    Ocak ayında yayımlanacak 32. sayımız için makale kabulleri devam etmektedir. Sisteme eklenen makaleler hakem sürecinden geçerek yükleme sırasına göre yayımlanacaktır.


    6.ASOSCONGRESS

    Saygın Bilim İnsanları

    Sizleri 18-20 Nisan 2019 (www.asoscongress.com) tarihleri arasında Alanya Alaaddin Keykubat Üniversites ev sahipliğinde Alanya’da düzenlenecek olan 6. Uluslararası Eğitim Bilimleri Sempozyumu’na davet etmekten büyük mutluluk duyuyoruz.

    Sempozyum kapsamında; Bilgisayar Öğretim Teknolojileri Eğitimi, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Eğitimi, Eğitim Bilimleri, Güzel Sanatlar Eğitimi, Ortaöğretim Fen ve Matematik Eğitimi, Özel Eğitim, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık, Okul Öncesi Eğitimi, Sınıf Eğitimi, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi, Yabancı Diller Eğitimi alanlarında bildiriler kabul edilecektir.

    Sempozyum bünyesinde Poster sunumları için oturumlara da yer verilecektir. Poster sunum hazırlama kuralları için tıklayınız.

    Sempozyuma ulusal ve uluslararası düzeyde eğitim bilimleri alanında çalışmakta olan akademisyenler, yöneticiler, eğitim uzmanları, öğretmenler, mezun öğrenciler ve sivil toplum kurum ve temsilcileri davetlidir.

    Alanya’da gerçekleşecek olan 6. Uluslararası Eğitim Bilimleri Sempozyumu’nda sizleri aramızda görmeyi bekliyoruz.

    Bildiri Özeti Gönderme Başlangıç:11. 12. 2018

    Bildiri Özeti Gönderme Bitiş: 08.03.2019

    Kabul Edilen Bildirilerin İlanı: 11.03.2019

    Sempozyum Ödeme Son Tarih: 18.03.2019

    Sempozyum Programının İlanı: 29.03.2019

    Sempozyum Başlangıç Tarihi: 18.04.2018

     

    free discount coupons open abortion pill reviews

    OCAK 2018

    Dergimizin yayın periyodu değişmiştir bundan sonraki süreçte aylık olarak yayın hayatına devam edecektir.   



Adres :İnönü Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü MALATYA
Telefon :05052299830 Faks :
Eposta :editorsobider@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri