Author :
Abstract
Osmanlı Devleti’nin Çarsancak olarak isimlendirdiği topraklarda hakimiyeti 1514 yılında yapılan Çaldıran Seferinin ardından başlamıştır. Osmanlı tahtında Yavuz Sultan Selim oturduğu dönemde Çemişgezek ve çevresi Şah İsmail’in etkisi altındayken, bu seferden sonra idam edilen Rüstem Bey’in oğlu Pir Hüseyin Bey Yavuz Sultan Selim’in huzuruna gelip bağlılığını sunmuş bunun sonucunda padişah tarafından bu coğrafyanın idaresi kendisine verilmiştir. Çemişgezek Sancakbeyi olan Pir Hüseyin Bey’in vefatının ardından oğulları arasında çıkan anlaşmazlık üzerine Kanuni Sultan Süleyman tarafından bu ihtilafı ortadan kaldırmak için bölge Mazgirt, Pertek, Sağman ve Çemişgezek olmak üzere dört sancağa ve 12 Zeamet’e ayrılmış; bu dört sancağı içine alan bölgeye Çarsancak bölgesi denilmiştir. Bu bölgeye tarih boyunca Subarlar, Hititler, Urartular, Persler, Makedonya ve Roma İmparatorlukları daha sonra farklı zaman dilimlerinde Eretna Devleti, Karakoyunlular ve Akkoyunlular hâkim olmuştur. Bölgede Osmanlı hüküm sürerken idari yönetim noktasında merkez Pertek iken, 18. yy.’da Akpazar (Peri) olmuştur. Cumhuriyetin ilanına kadar farklı Eyalet ve Sancaklara bağlı kalırken mali yönetim hususunda Maden-i Hümayun’a bağlı kalmıştır. Bunun sebebi Çarsancak’ın, çevresinde bulunan Ergani, Keban ve Palu da bulunan maden yataklarına odun ve kömür göndermesindendir.
Bu makalede Çarsancak Bölgesi’nin 1514 yılından Cumhuriyetin ilanına kadarki siyasi ve idari durumu ele alınacaktır.
Keywords
Abstract
The rule of the Ottoman Empire in the land called Çarsancak began after the Çaldıran Campaign in 1514. During the reign of Yavuz Sultan Selim, Çemişgezek and its surroundings were under the influence of Shah Ismail. After the campaign, Pir Hüseyin Bey, the son of Rüstem Bey who was executed, came to the sultan and showed his loyalty. Yavuz Sultan Selim gave him the rule of this region. When Pir Hüseyin Bey, the Sanjakbey of Çemişgezek, died, a conflict started among his sons. To solve this problem, Kanuni Sultan Süleyman divided the area into four sanjaks: Mazgirt, Pertek, Sağman, and Çemişgezek, and also 12 zeamets. The whole land was then called the Çarsancak region. In history, many states and empires ruled this land, such as the Subars, Hittites, Urartians, Persians, Macedonian and Roman Empires, and later the Eretna State, Karakoyunlular, and Akkoyunlular. During the Ottoman period, the administrative center was first Pertek, but in the 18th century it moved to Akpazar (Peri). Until the proclamation of the Republic, Çarsancak was connected to different Eyalets and Sanjaks. In financial matters, however, it was linked to Maden-i Hümayun, because the region supplied wood and coal for the mines in Ergani, Keban, and Palu.
This article will study the political situation of the Çarsancak Region from 1514 until the proclamation of the Republic.
