Author :
Abstract
Bu çalışma, Enis Batur’un Türk edebiyatı eleştirisine getirdiği dilbilimsel ve yapısalcı yaklaşımı incelemektedir. Geleneksel izlenimci ve öznel eleştiri anlayışına karşı çıkan Batur, metni dışsal referanslardan arındırılmış, kendi iç yasalarıyla işleyen bir dizge olarak ele alan "Metin Bilimi" kavramını savunmuştur. Ferdinand de Saussure’ün dilbilim ilkeleri, Roland Barthes’ın göstergebilimsel kuramları ve Julia Kristeva’nın metinlerarasılık kavramı, Batur’un eleştirel çerçevesini şekillendiren temel unsurlardır. Çalışmada, Batur’un Tahsin Yücel ve Berke Vardar gibi öncülerin izinden giderek, eleştiriyi "üst-dil" kullanan nesnel bir disipline dönüştürme çabası irdelenmektedir. Ayrıca, Propp ve Greimas’ın anlatı modellerinden yararlanarak karakteri "eyleyen"e dönüştüren yapısal analiz yöntemleri ve metnin tek bir anlama indirgenemeyeceğini savunan "çoğul okuma" stratejisi tartışılmaktadır. Sonuç olarak, Batur’un yaklaşımı metnin estetik değerini dilsel mekanizmalar üzerinden çözümleyen teknik bir operasyon olarak sunulmaktadır.
Keywords
Abstract
This study examines the linguistic and structuralist approach introduced by Enis Batur to Turkish literary criticism. Opposing the traditional impressionistic and subjective understanding of criticism, Batur advocated for the concept of "Science of the Text," which treats the text as a system operating with its own internal laws, purified from external references. Ferdinand de Saussure’s linguistic principles, Roland Barthes’s semiotic theories, and Julia Kristeva’s concept of intertextuality are the fundamental elements shaping Batur’s critical framework. The study scrutinizes Batur’s effort to transform criticism into an objective discipline using a "meta-language," following in the footsteps of pioneers like Tahsin Yücel and Berke Vardar. Furthermore, structural analysis methods that transform the character into an "actant" by utilizing the narrative models of Propp and Greimas, and the "plural reading" strategy arguing that the text cannot be reduced to a single meaning, are discussed. Consequently, Batur’s approach is presented as a technical operation analyzing the aesthetic value of the text through linguistic mechanisms.
