Author :
Abstract
Çalışma, XVI. yüzyılda yaşamış olan Sinan Dede’nin çok katmanlı kimliğini, korsanlık faaliyetlerinden Mevlevi tarikatı içindeki halifelik konumuna uzanan yaşam serüveni üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Osmanlı tasavvuf tarihi ile siyasî ve askerî tarih arasındaki kesişim alanında yer alan Sinan Dede, özellikle II. Bayezid döneminde Barbaros Hayreddin Paşa ile birlikte Akdeniz’de Hristiyan korsanlara karşı işbirliği yapmış bir figür olarak ele alınmaktadır. Çalışmanın temel kaynağını, Mahmud Dede tarafından kaleme alınan Mürşidü’t-Tālibîn Sinân Dede adlı menâkıbnâme oluşturmaktadır. Bu eser, Konya Şer‘iye Sicilleri ve sınırlı sayıdaki ikincil literatürle karşılaştırmalı biçimde değerlendirilmiştir. Yöntem olarak tarihsel doküman incelemesi ve metin çözümlemesi kullanılmış; menâkıbnâme anlatıları, tarihsel bağlamı ve sembolik dili dikkate alınarak yorumlanmıştır. Elde edilen bulgular, Sinan Dede’nin yalnızca bir tasavvuf büyüğü olarak değil, aynı zamanda Osmanlı siyasî ve askerî yapısıyla temas hâlinde olan bir aktör olarak konumlandırıldığını göstermektedir. Çalışma, menâkıbnâmelerin Osmanlı tarih yazımında sunduğu imkânları ve sınırları ortaya koyarak, tasavvufî şahsiyetlerin erken modern dönemdeki toplumsal ve siyasal işlevlerine dair literatüre katkı sunmayı hedeflemektedir.
Keywords
Abstract
The study aims to examine the multi-layered identity of Sinan Dede, a prominent sixteenth-century figure, through his life trajectory spanning from maritime corsairing activities to his role as a khaliifa (successor) within the Mevlevi Order. Situated at the nexus of Ottoman hagiographic tradition and political-military history, Sinan Dede is analyzed as an actor who collaborated with Barbaros Hayreddin Pasha in the Mediterranean against Christian privateers, particularly during the reign of Bayezid II. The primary source of this research is the hagiography titled Mürşidü’t-Tālibîn Sinân Dede, authored by Mahmud Dede. This manuscript is evaluated through a comparative analysis with the Konya Sharia Court Records (Şer‘iyye Sicilleri) and relevant secondary literature. Adopting historical document analysis and textual criticism as its methodology, the study interprets hagiographic narratives within their specific historical context and symbolic framework. The findings reveal that Sinan Dede was positioned not merely as a mystical authority but as an active figure in close contact with the Ottoman political and military apparatus. By highlighting the historiographical potential and limitations of hagiographies, this study contributes to the literature on the social and political functions of Sufi personalities during the Early Modern period.
