Author :
Abstract
Erken çocukluk döneminde sağlıklı beslenme alışkanlıklarının benimsenmesi, çocukların fiziksel gelişimi, akademik başarısı ve uzun vadeli sağlığı için son derece önemlidir. Bu bağlamda, bireylerin sağlıklı beslenme davranışlarını sürdürme yeteneklerine olan güvenleri olarak tanımlanan beslenme öz yeterliliğinin belirlenmesi, çocukluk ve ergenlik dönemine yönelik koruyucu sağlık çalışmalarının planlanması önemli bir rol oynamaktadır. Bu araştırma, ortaokul öğrencilerinin beslenme öz yeterlilik düzeylerini belirlemek ve bu düzeyleri demografik ve fiziksel değişkenlere göre incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın örneklemi, 2023-2024 akademik yılında Bitlis ilinde ortaokulda öğrenim gören 215 gönüllü öğrenciden (111 erkek, 104 kız) oluşmuştur. Veriler, Kişisel Bilgi Formu ve Çocuk Beslenme Öz Yeterlilik Ölçeği (ÇÖS) kullanılarak toplanmıştır. Analizler, SPSS istatistik paket programı kullanılarak yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p < 0,05 olarak belirlenmiştir. Bulgular, beslenme öz yeterlilik puanlarında sınıf düzeyi, vücut ağırlığı, boy, ikamet yeri ve gelir düzeyine göre anlamlı farklılıklar olduğunu belirlenirken, cinsiyete değişkenine göre anlamlı bir farklılık bulunmadı. Bununla birlikte, daha sonraki analizler, kız öğrencilerin erkek öğrencilere kıyasla ortalama beslenme öz yeterlilik puanlarının daha yüksek olduğunu ortaya koydu. Ayrıca, araştırma, altıncı sınıf öğrencilerinin, şehir merkezinde ikamet edenlerin ve orta gelir düzeyine sahip olan öğrencilerin daha yüksek beslenme öz yeterlilik düzeylerine sahip olduğunu gösterdi. Sonuç olarak öğrencilerin orta düzeyde beslenme öz yeterliliğine sahip oldukları ve ikamet yeri ile beslenme öz yeterliliği arasında negatif bir korelasyon olduğu tespit edildi. Bu doğrultuda ortaokul öğrencilerinin beslenme konusundaki öz yeterlilik düzeylerini artırmak için sosyo-demografik farklılıkları dikkate alan okul temelli beslenme eğitim programlarının geliştirilmesi ve uygulanması önerilmektedir.
Keywords
Abstract
Adopting healthy eating habits in early childhood is extremely important for children's physical development, academic success, and long-term health. In this context, determining nutritional self-efficacy, defined as individuals' confidence in their ability to maintain healthy eating behaviors, plays a significant role in planning preventive health programs for childhood and adolescence. This research was conducted to determine the nutritional self-efficacy levels of middle school students and to examine these levels according to demographic and physical variables. The sample of the study consisted of 215 volunteer students (111 boys, 104 girls) studying in middle schools in Bitlis province during the 2023-2024 academic year. Data were collected using a Personal Information Form and the Child Nutrition Self-Efficacy Scale (CNS). Analyses were performed using the SPSS statistical package program. The statistical significance level was set at p < 0.05. The findings revealed significant differences in nutritional self-efficacy scores according to grade level, body weight, height, place of residence, and income level, while no significant difference was found according to the gender variable. However, subsequent analyses revealed that female students had higher average nutrition self-efficacy scores compared to male students. Furthermore, the study showed that sixth-grade students, those residing in the city center, and those with a middle-income background had higher levels of nutrition self-efficacy. In conclusion, it was determined that students have moderate levels of nutrition self-efficacy, and a negative correlation was found between place of residence and nutrition self-efficacy. Accordingly, it is recommended that school-based nutrition education programs, taking socio-demographic differences into account, be developed and implemented to increase the nutrition self-efficacy levels of middle school students.
