Author :
Abstract
Bu çalışma, Ebû Mansûr el-Mâturîdî’nin nübüvvet tasavvurunu, tarihsel itirazlar ile modern deist söylemler bağlamında, özellikle Kitâbü’t-Tevhîd merkezli olarak incelemektedir. Mâturîdî, peygamberliği salt aklî bir imkânın ötesine taşıyarak ilahî hikmetin bir gereği olarak temellendirir. Araştırmada; nübüvvetin toplumsal adaletin sağlanması, ahlakî tekâmül ve insanın sınırlı yetenekleri ile ihtiyaçları arasındaki dengenin tesisi noktasındaki işlevsel rolü analiz edilmiştir. Kitâbü’t-Tevhîd’de mucize, peygamberin doğruluğunu tasdik eden ve ilahî iradenin fiilî müdahalesini gösteren çift yönlü bir delil olarak konumlandırılır. Ayrıca nübüvvetin, beşerî arzuların akıl üzerindeki puslu etkisini dağıtan ve bireysel menfaat yerine toplumsal maslahatı ikame eden bir ‘değer otoritesi’ olduğu vurgulanmıştır. Böylece peygamberliğin sadece ilahî bir haberci değil, aynı zamanda insan psikolojisini ve toplumsal ahlakı bütünüyle onaran dönüştürücü bir rehberlik olduğu gerçeğine dikkat çekilmiştir. Sonuç olarak, Berâhime ve Sümeniyye gibi kadim ekollerin argümanları ile günümüz deist yaklaşımları arasındaki yapısal benzerlikler üzerinden Mâturîdî’nin rasyonel savunma hattının güncelliğini koruduğu ortaya koyulmuştur. Müellifin mirası, çağdaş deizm tartışmalarında sarsılmaz bir dayanak noktası sunan zamansız bir rehber niteliğindedir.
Keywords
Abstract
This study examines the conception of prophethood articulated by Abū Manṣūr al-Māturīdī within the context of historical objections and contemporary deist discourses, with particular reference to Kitāb al-Tawḥīd. For al-Māturīdī, prophethood transcends rational possibility and is grounded in the necessity of divine wisdom. The article analyzes the functional role of prophethood in securing social justice, fostering moral development, and maintaining a balance between the limitations of human capacities and existential needs. In Kitāb al-Tawḥīd, miracles are presented as a dual form of evidence that verifies the truthfulness of the prophet and demonstrates the concrete intervention of divine will. Furthermore, prophethood is emphasized as a normative authority that restrains the distorting influence of human desires over reason and prioritizes collective welfare over individual interest. The study concludes that al-Māturīdī’s rational defense of prophethood retains its relevance by identifying structural parallels between the arguments advanced by early groups such as the Barāhima and the Sumanīyya and those found in contemporary deist discourse.
