Author :
Abstract
Bu çalışma, Remzi Çayır’ın Kelepçemin Türküsü adlı romanını ütopya ve distopya kavramları çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Romanın merkezinde yer alan Şahin Rıfat karakterinin deneyimleri üzerinden bireysel idealler ile toplumsal gerçeklik arasındaki gerilim analiz edilmiştir. Ütopya, ideal bir düzen tasarımı olarak ele alınırken, bu tasarımın tarihsel süreçte distopik yapılara dönüşebilme potansiyeli eserin temel izleklerinden biri olarak değerlendirilmiştir. Bu bağlamda Sarmaşık Sokağı, İslami esaslara dayalı bir ütopya mekânı olarak yorumlanmış; ancak bu düzenin yıkılışı, ütopyanın kırılganlığını ve distopyaya evrilebilme ihtimalini ortaya koymuştur. Çalışmada ayrıca tasavvuf düşüncesindeki “devir” nazariyesi merkeze alınarak romanın zaman ve varoluş anlayışı döngüsel bir yapı içinde değerlendirilmiştir. Şahin’in deneyimleri, kavs-i nüzûl ve kavs-i urûc kavramlarıyla ilişkilendirilmiş; böylece ütopya ve distopya arasındaki geçişin doğrusal değil döngüsel olduğu gösterilmiştir. Sonuç olarak eser, ütopya ve distopyayı karşıt değil, birbirini dönüştüren süreçler olarak sunmaktadır.
Keywords
Abstract
This study analyzes Remzi Çayır’s Kelepçemin Türküsü within the framework of utopia and dystopia. Focusing on the experiences of the protagonist Şahin Rıfat, it examines the tension between individual ideals and social reality. Utopia is approached as a design of ideal order, while its potential to transform into dystopian structures constitutes a central theme of the novel. In this context, Sarmaşık Sokak is interpreted as a utopian space shaped by Islamic principles; however, its collapse reveals the fragility of such constructions. The study also adopts the Sufi concept of devir (cycle), interpreting the novel’s understanding of time and existence as cyclical rather than linear. Şahin’s experiences are associated with kavs-i nüzûl and kavs-i urûc, showing that the transition between utopia and dystopia operates through a cyclical dynamic. Ultimately, the novel presents these concepts as interrelated and transformative processes.
