15. YÜZYIL SONUNDA ÖZGÜN BİR ŞEHNAME ÖRNEĞİ: STAATSBİBLİOTHEK ZU BERLİN, MS. OR. FOL. 4255

Author:

Number of pages: 570-587
Year-Number: 2020-48

Abstract

Ebul Kasım Firdevsi tarafından 11. yüzyılın başında yazılan Şehname, yazıldıktan sonra zaman içerisinde ün kazanan bir eser olmuştur ve resimli nüshaları yapılmaya başlamıştır. Şehname’nin günümüzde dünya müzelerinin ve kütüphanelerinin koleksiyonunda pek çok resimli nüshası bulunmaktadır. Bu nüshalardan biri de Staatsbibliothek zu Berlin’in- Preussischer Kulturbesitz, Orientabteilung’de, 1489 tarihli Ms. or. fol. 4255’dir. Eser 15. yüzyılın sonunda İran ve çevresine Akkoyunlu devletlerinin (1340-1514) hâkim olduğu dönemi ifade eden Türkmen dönemine tarihlendirilmektedir. Döneme ait kitaplar yapılan araştırmalarda “ticari” kavramı ile birlikte değerlendirilmiştir. Böylece aynı türdekilerin birbirine benzedikleri düşüncesini oluşmuştur. Ms.or.fol.4255 de bu düşünceye dahil edilmektedir. Bununla birlikte, “ticari” olarak hazırlandığı düşünülen her bir nüshayı kendi içinde değerlendirmek, benzerliklerinin yanı sıra eserin sahip olduğu özgünlüğü ortaya çıkmasını sağlayacaktır. Kitabın, tasarımının tamamlayıcısı olan cildi ve resimli, resimsiz sayfalarındaki düzeni farklılığını ortaya koyarken, resim-metin ilişkisi ve sahnelerdeki yorumlar özgünlüğü belirginleştirecektir. Bu bağlamda Ms. or. fol. 4255’in bu çalışmada incelenmesi ve özgün taraflarının ortaya konulması sağlanacaktır.

Keywords

Abstract

Shahnama, written by Abu'l Qasim Firdausi at the beginning of the 11th century, became a famous work in time after it was written and its illustrated copies began to be made. Shahnama’s today, many illustrated copies are available in the collections of world museums and libraries. One of these copies is Ms. or. fol. 4255, dated 1489, in the Staatsbibliothek zu Berlin- Preussischer Kulturbesitz, Orientabteilung. The work is dated back to the Turcoman Era, which refers to the era when Iran and its surroundings were dominated by the Aqqoyunlu Principality (1340-1514) at the end of the 15th century. The books of the period have been evaluated with the concept of "commercial" in researches. Thus, it was thought that the same species are similar to each other. Ms.or.fol.4255 is also assessed within the scope of this thought. However, evaluating each copy which is thought to have been prepared as “commercial" within itself will reveal its similarities as well as the originality the work has. While the binding which is the complement of the design of the work and the layout on the pages with pictures or without pictures reveal the difference, the picture-text relationship and the interpretations of the scenes will make the originality apparent. In this context, it will be ensured to analyse Ms. or. fol. 4255 in this study and reveal its authentic aspects.

Keywords