BEKTAŞİLİK TARİKAT ERKÂNININ OLUŞMASINDA VİLAYETNÂME’NİN ETKİSİ ,
THE EFFECT OF VILAYETNAME ON THE FORMATION OF CONVENTION OF THE BEKTASHISM CULT

Author:

Number of pages : 278-305

Abstract

Hacı Bektaş-ı Veli XIII. yüzyılda yaşamış ve Türk tasavvuf tarihini derinden etkilemiş önemli sûfî şahsiyetlerden birisidir. Bektaşilik, XV. yüzyıldan itibaren müesseseleşerek Türkiye tarihine derin etkileri olan bir tarikattır. Tasavvuf düşüncesi kendine has bir takım esas ve kaideler geliştirerek tarikatlar şeklinde yapılanması sürecinde uygulanan esas ve kaidelere erkân ya da adap ve erkân gibi adlar verilmektedir. Hacı Bektaş-ı Veli’nin yaşantısını ve kerametlerini anlatarak onun adının geniş bir alana yayılmasına vesile olan mensur, manzum, mensur-manzûm karışık yazılmış Vilâyetnâme adı verilen eserlerdir. Gerek bu eser gerekse Hacı Bektaş-ı Veli’nin diğer önemli halifeleri adına yazılmış menâkıbnâme kitapları Bektaşiliğin tarikat olarak müesseseleşme sürecinde tarikat adap ve erkânın oluşmasının en önemli kaynakları arasındadır. Bu çalışmada amaç Manzûm Vilâyetnâme’de geçen erkânı kılık kıyafet, çihâr-ı darb, çile, seyâhat, cerr ve mücerretlik başlıkları altında tespitini yapmaktır. Çalışmanın modeli nitel araştırma deseninden betimsel tarama yöntemiyle yapılmıştır. Bu yöntem doğrultusunda metnin analizinden Bektaşiliğin adap ve erkânının Vilâyetnâme kaynaklı olduğu sonucuna varılmıştır.

Keywords

Abstract

Haci Bekatas-i Veli is one of the important sofi personality lived in XIII. century and effected Turkish mysticism deeply. Bekthashism is a cult, which has been institutionalised from the XV. century and deeply effected to Turkish history. The thought of mysticism has developed some principals and pedestals and reorganised as the cult. And those principles and pedestals are named as rules (adap) and conventions (erkan). The Works which are prose, poetical and prose-poetical mixed written pieces are called Vilayetname whcih tells Haci Bektas-i Veli’s life and his miracles and affords sprawl his name to a larger area. Both this work and menakibname boks which has been  written behalf Haci Bektas-i Veli’s caliphs are most ,mportant sources for the institutionalison of the Bekhashism as a cult by making up rules and conventions. The goal of this work is to determine in the title of   high offiicials’ rig, four shaving, ordeal, travel, oblation, notionalism. The model of the work has been done from qualitative research pattern to descriptive scanning method. In the direction of this method, it’s been deduced after the analyzing of the text, Bektashism’s rules and conventions are based from Vilayetname.

Keywords