OKÇUZÂDE MEHMED ŞÂHÎ’NİN MÜNŞEATINDAKİ DUA İFADELERİ

Author:

Year-Number: 2022-59
Number of pages: 283-298
Mendeley EndNote Alıntı Yap

Abstract

  1. yüzyıl sonları ve 17. yüzyıl başlarında Osmanlı’nın yetiştirmiş olduğu ve birçok meziyeti hâiz olan Okçuzâde Mehmed Şâhî başarılı bir münşi olmanın yanı sıra şâir, âlim, hattat bir devlet adamı ve Osmanlı entelektüelidir. Münşe’âtü’l-inşâ adını verdiği münşeatı ise gerek döneminin gerekse Osmanlı münşeat geleneğinin en kuvvetli eserlerinde biridir. İnşâ türünün bir ürünü olan bu eser siyasi ve sosyal tarih açısından da ufuk açıcı bir yerde konumlanmaktadır. Münşeat metinlerinde karşımıza çıkan belli başlı mektup kaidelerinin, bu türün Türk İslam edebiyatında ortaya çıkışından itibaren, temel hatlarıyla majör değişikliklere uğramadığı görülmektedir. Bir gelenek hâlini almış olan mektup rükûnlarının en önemlilerinden biri ise duadır. Dua bölümlerinde çoğunlukla muhatabın rütbesinin, şan ve şerefinin sürekliliğine ve daha da yücelmesine yönelik dilekler yer almaktadır. Yüzyıllar içerisinde mektup türü incelendiğinde duâ bölümü bulunmayan mektuplara rastlamak neredeyse imkansızdır. Bu makalede Okçuzâde Mehmed Şâhî’nin münşeatındaki mektupların dua cümleleri incelenmiş; mektupların türlerine ve muhataplarına göre bu ifadelerin farklılıkları ortaya koyulmaya çalışılmıştır.

Keywords

Abstract

Okçuzade Mehmed Şâhî, who was raised by the Ottomans in the late 16th and early 17th centuries and has many virtues, is a poet, scholar and calligrapher statesman as well as being a successful scholar. His munşeat, which he named Münşeātü'l-inşā, is one of the strongest works of both his period and the Ottoman munseat tradition. This work, which is a product of inşā, is located in an eye-opening place in terms of political and social history. It is seen that the main rules of munseat texts have not had major changes since they are appeared in Turkish-Islamic literature. One of the most important items of letter, which has become a tradition, is prayer. In the prayer sections, there are wishes for the continuation and further elevation of the rank, glory and honor of the addressee. When the type of letter is examined for centuries, it is almost impossible to come across letters that do not have a prayer section. In this article, the prayer sentences of the letters in Okçuzade Mehmed Şāhį's munşeat were examined; It has been tried to reveal the differences of these expressions according to the types and addressees of the letters.

Keywords