HATAY EFSANELERİNDE KESİK BAŞ MOTİFİ

Author:

Year-Number: 2022-61
Number of pages: 218-237
Mendeley EndNote Alıntı Yap

Abstract

Mitik devirlerden günümüze kadar insanların yaratıcılık ve hayal güçleriyle oluşturdukları anlatılar çeşitli yollarla nesilden nesile aktarılmıştır. Oluşturulan eserler, kolektif bilincin desteğiyle sözlü ve yazılı kültür ile beslenmiştir. Kolektif bilincin meydana getirdiği anlatılardan biri olan efsaneler gerek inandırıcılığı gerekse somut verilerle desteklenmesiyle canlı bir biçimde yaşamaya devam etmiştir. Bu bağlamda efsanelerin yoğun olarak anlatıldığı yerlerden biri de Hatay’dır. Tabiat unsurları, tarihî olay ve kişiler, dinî olaylar, vb.’leri hakkında anlatılan efsaneler arasında din ve tarih unsurunu birleştiren kesik baş efsaneleri özellikle dikkati çekmektedir. Hatay’da hem Müslümanlık hem de Hristiyanlık için âdeta sembolik bir değer hâline gelen Habib-i Neccar, kesik baş efsanelerinin de merkezinde yer almaktadır. Bunun yanında dinî veya millî değerler uğruna savaşırken başı kesilen farklı kişiler de Hatay’da hem makamlar hem de menkıbelerle yaşatılmaya devam etmektedir. Makalede, Hatay’da anlatılan kesik baş efsaneleri, başların kesilme nedenlerine göre tasnif edilmiştir. Bu tasnif doğrultusunda kesik baş efsanelerinde yer alan semboller incelenecek, kesik başlı türbe/makam ve ziyaretlerde gerçekleştirilen dinî pratik ve uygulamalar tespit edilecektir.

Keywords

Abstract

Since the mythical ages, the narratives that people have formed with their creativity and imagination have reached the present day through various sources. The created works were nourished by oral and written culture with the support of collective consciousness. Legends, which have been created one of the narratives by the collective consciousness, have continued to live supported by both their credibility and concrete data. In this contex Hatay is one of the places that legends tell intensely. Among the legends told about the elements of nature, historical events, people and religious events, etc., the legends of the severed head that combine the elements of religion and history remark. Habib-i Neccar has become a symbolic value for both islam and christanity in Hatay and is also center of the legend of the severed head. In addition, different charachters who were cut their head while fighting for religion and national values ​​continue to live with both rank and legends. In this article, legends of severed head are geraded according to the reasons of decapitation in hatay.In line with this classification, the symbols in the legends of the severed head will be examined and the religious practices performed during the visits to the cut-headed tombs and maqams will be determined.

Keywords