Author :
Abstract
Bu çalışma, moda endüstrisinde giderek artan atık sorunu ve doğal kaynak tüketiminden hareketle, atık durumundaki giysi aksesuarlarının ileri dönüşüm (upcycling) yöntemleriyle yeniden değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Çalışmanın temel hedefi, üretim fazlası ve kullanım dışı kalan aksesuarların yaratıcı tasarım süreçleri aracılığıyla yeniden işlevlendirilerek sürdürülebilir moda anlayışına katkı sağlaması ve çevresel farkındalık oluşturmasıdır. Bu doğrultuda, atık malzemelerin yeniden kullanımıyla hem malzemelere yeni bir değer kazandırılması hem de döngüsel ekonomi ilkelerine uygun alternatif üretim yaklaşımlarının geliştirilmesi hedeflenmektedir. Çalışma, kuramsal çerçevede sürdürülebilir moda, geri dönüşüm, ileri dönüşüm ve döngüsel tasarım kavramlarını ele almaktadır. Bununla birlikte, yaratıcı yeniden kullanım süreçlerinin tasarımcı kimliğini geliştiren, teknik bilgi ile sezgisel üretim süreçlerini bir araya getiren bütüncül bir sürdürülebilirlik yaklaşımı sunduğu ortaya konulmaktadır. Bu bağlamda, ileri dönüşüm uygulamalarının çevresel ve ekonomik katkılarının yanı sıra deneysel tasarım pratiğini destekleyen yenilikçi bir yöntem olduğu değerlendirilmektedir.
2024 yılı 1. Döneminde 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı tarafından desteklenen çalışmanın çevresel katkılarının yanı sıra, toplumsal farkındalık, ekonomik değer yaratımı ve sürdürülebilir yaşam tarzlarının teşvik edilmesi gibi alanlarda da potansiyel etkiler yaratabileceği görülmektedir. Bunun yanı sıra, eğitim ve sosyal girişimcilik gibi alanlara da ilham verebilecek bir model oluşturma amacı taşımaktadır. Araştırmada yerli ve yabancı kaynaklarda literatür taraması gerçekleştirilmiş ve tasarım aşamasında stok fazlası giysi aksesuarlarının temini YKK Türkiye ve Seyfeli Tekstil firmalarından sağlanmıştır. Kavramsal çerçeve, döngüsel tasarım stratejileri ile yaratıcı yeniden kullanım uygulamalarını ilişkilendirmektedir. Uygulama aşamasında ise deneysel tasarım süreçleri benimsenmiş, Donald A. Schön’ün “eylem içinde düşünme” modeli çerçevesinde malzemeyle doğrudan etkileşim yoluyla yaratıcı çözümler geliştirilmiştir. Tasarım süreci boyunca hem estetik hem de işlevsel yönü ön planda olan 10 farklı aksesuar tasarımı üretilmiştir. “FLUX” teması altında şekillenen bu tasarımlar, akışkanlık, dönüşüm ve yapısal yeniden inşa kavramlarıyla ilişkilendirilmiştir.
Keywords
Abstract
This study aims to re-evaluate waste clothing accessories through upcycling methods, in response to the increasing problem of textile waste and natural resource consumption in the fashion industry. The primary objective is to contribute to sustainable fashion discourse and raise environmental awareness by re-functionalizing surplus and discarded accessories through creative design processes. In this context, the study seeks both to generate new value from waste materials and to develop alternative production approaches aligned with circular economy principles. The study addresses the concepts of sustainable fashion, recycling, upcycling, and circular design within a theoretical framework. It further argues that creative reuse processes represent a holistic sustainability approach that enhances designer identity by integrating technical knowledge with intuitive making practices. In this regard, upcycling is considered an innovative method that supports experimental design practice in addition to its environmental and economic contributions. The study was supported by the 2209-A University Students Research Projects Support Program in 2024/1. It is anticipated that the research may generate impacts in areas such as social awareness, economic value creation, and the promotion of sustainable lifestyles, in addition to its environmental contributions. Furthermore, it aims to propose a model that may inspire education and social entrepreneurship contexts. A literature review was conducted using both national and international sources. During the design phase, surplus clothing accessories were supplied by YKK Turkey and Seyfeli Textile companies. The conceptual framework is based on circular design strategies and creative reuse practices. In the application phase, experimental design processes were adopted, drawing on Donald A. Schön’s concept of “reflection-in-action.” During the design process, ten accessory designs were developed, focusing on both aesthetic and functional aspects. These designs, shaped under the theme “FLUX,” are associated with concepts of fluidity, transformation, and structural reconstruction.
