ISSN:2149-0821

ORTAÇAĞ ANADOLU COĞRAFYASINDA ASMA (Vitis vinifera L.) BİTKİSİNİN KULLANIMI -İLK TÜRKÇE TIP KİTAPLARINA GÖRE-


Bu çalışmada Ortaçağ Anadolu’sunda yazılan, derlenen ya da tercüme edilen ilk Türkçe tıp kitaplarında asma bitkisinin insan sağlığında nasıl kullanıldığının bir listesi sunulmuştur. Seçilen eserler, XIII. Yüzyılın başlarından XV. yüzyılın ortalarına kadar olan tarihe aittir. Aynı türde başka kitaplar da vardır. Ancak bu çalışmada en meşhur ve en etkili olanları seçilmiştir. Bir seçme yapılmasının nedeni de konumuz açısından diğer kitaplarda da neredeyse aynı bilgilerin bulunmasıdır. Bu nedenle bir örnekleme yöntemi kullanılması yeterli görülmüştür. Asma bitkisi en eski çağlardan beri Anadolu’nun en önemli bitkilerinden biri oldu. Asma yetiştirildi ve ondan elde edilen çok çeşitli ürünler kullanıldı. Ortaçağda da bitki aynı önemini muhafaza ederek Anadolu’da yaygın olarak yetiştirilmeye devam etti. Anadolu ortaçağına ait kaynaklarımızda üzüm ve bağlar hakkında çeşitli bilgiler vardır. Bu bilgiler bize beslenme, sosyal hayat ve edebiyatta asma bitkisinin kullanımını gösterir. Buna göre üzüm yaş haliyle tüketildiği gibi kurusu, olgunlaşmamış hali, sirkesi, şarabı, asma yaprağı, asma çubuğu, asma dalı ve asma kabuğu yemeklerde veya tedaviler de sıkça kullanılmıştı. Ayrıca üzümün çeşitli işlemlerden geçirilerek sağlık için tüketildiğini de biliyoruz. Suyunun çıkarılması, ezilmesi, arındırılıp dövülmesi, kaynatılması veya sirkede bekletilmesi bu cümledendir. Anadolu’nun bu çok önemli bitkisi ortaçağ tıp kitaplarına göre “koruyucu tıp” alanında kullanıldığı gibi ondan elde edilen ürünler ile çeşitli hastalıklar da tedavi edilmeye çalışılıyordu. Genellikle tedavi için önerilen yöntemlerin, sıradan insanın kolay ulaşabileceği bu ürün ile kendi hazırlayabileceği ilaç halinde olduğunu söyleyebiliriz. Çalışmamızda bu kullanımları listeledik.


Keywords


İlk Türkçe Tıp Kitapları, Asma Bitkisi (Vitis vinifera L.), Üzüm, Ortaçağ-Anadolu.

Author: Meryem GÜRBÜZ
Number of pages: 33-44
DOI: http://dx.doi.org/10.29228/SOBIDER.40623
Full text:
Share:
The Journal of Social Sciences
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.