1979-1990 DÖNEMİ TÜRKİYE – İRAN İLİŞKİLERİ
1979-1990 TERM TURKEY – IRAN RELATIONS

Author : Ahmet ÖZKAYA
Number of pages : 432-444

Summary

Türkiye ve İran köklü geçmişe sahip komşu ülkelerdir. Bu topraklar Timur’dan, Nadir Hanlığına ve Şah İsmail’e kadar uzun süre Türk hakimiyet alanı olmuştur. Bugün hala bu topraklarda yaşayan nüfusun 1/3 ü Türk'tür. Bu uzun zaman süreci içerisinde yer yer barışçıl yer yer de tansiyonu yüksek politikalar söz konusudur. Türkiye'nin bugünkü sınırlarından en eski olanı İran ile olan sınırdır ve bu sınırın tespiti 1699 yılına kadar dayanmaktadır. 560 kilometrelik bu sınır ortak maziyi tamamıyla ortadan kaldıramamıştır. O nedenle Cumhuriyet başlarında, Atatürk döneminde, barışçıl siyaset ve ötesinde ortak paktlarda birlikte hareket etmeler söz konusu olmuş ancak 1979-1990 yılları arası ilişkilerde farklı yaklaşımlar meydana gelmiştir. İran devrimi ve sonrasında yaşanan Irak ile olan savaşları laik ve demokratik Türkiye için soru işaretleri doğurmuştur. Katı laikçi çevrelerin aksine liberal politikalar yürüten Özal, din ve kültür anlayışındaki farklılıklardan ziyade ortak ekonomik fayda elde etmeye odaklanmıştır. Bahriye Üçok, Turan Dursun, Çetin Emeç ve Hatta Uğur Mumcu cinayetlerinde İran’ın etkisi olduğu kuşkuları tazeliğini korumaktadır. Laik ve teokratik uçlar arasında 1979-1990 yılları arasında yaşanan siyasi olaylar ve etkileri ana hatları ile makalenin konusunu teşkil etmektedir. Bu uluslararası politik süreci İran’ın resmi haber ajansı IRNA’nın Türkiye ile ilgili son 40 yıllık haber ve analizlerinin değerlendirilmesi ile desteklenmiştir. Böylece orijinal bulgular ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Keywords

Türkiye, İran, Humeyni, Turgut Özal, Rekabet, Barışçıl Dış Politika

Read:179

Download: 59